Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Chalender gregorianChaminada lemma sequent

Chalenders
Ils chalenders suondan in tschert schema: els cuntegnan l'emprim il chalendari cun las indicaziuns astrologicas (levada dal sulegl, glina creschenta e tschessanta, ensainas astronomicas). Impurtant è in spazi per remartgas persunalas, per notizias davart chasa ed uigl (naschientschas, tschains, racolta, venditas, euv.). Questa vart pratica vegn amplifitgada tras istorgias, raquints, poesias e reglas da l'aura. Ina cronica da l'onn passà, ligns ed in register da las autoritads ecclesiasticas e civilas cumpletteschan il chalender ch'ha in caracter regiunal e pratic ed appartegna a la litteratura da diever la pli populara. Ils chalenders eran liads per gronda part a la pressa rumantscha. Sco quella eran els (almain en il 19. tsch.) per ordinari da curta durada. En il 20. tsch. èn els daventads purtaders culturals cun in cuntegn ch'emprova da dar in maletg da la vita e cultura. Els fan part da la litteratura la pli derasada cun ediziuns da fin 5'000 exemplars. La plipart dals chalenders vegn edida da privats. Part integrala dal moviment rum. fan il «Chalender ladin», edì da l'UdG, ed il «Calender per mintga gi», publitgà fin il 2007 da la Renania, alura da la Fundaziun Calender per mintga gi. Tras la cumpra da quels dus chalenders daventan ins comm. da las duas uniuns respectivas.


Litteratura:
Annadas da giubileum 25, 50, 75, 100, 125, 150 onns dals chal. respectivs; Registers: per Il Glogn, en: Annalas, 78/1965; per il Cal. p. mintga gi 1922-81, en: Cal. p. mintga gi, 1984; per il Chal. ladin (80 onns), en: Chal. ladin, 1991; U. Brunold-Bigler, Populäre Lesestoffe und populäres Leseverhalten in der Schweiz des 19. Jahrhunderts, en: Handbuch der schweizerischen Volkskultur, edì da P. Hugger, 1992, 1307-20.

Gion Deplazes

lemma precedents Chalender gregorianChaminada lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :