Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Gueffier, EtienneGuerras lemma sequent

Guerra da la Lia separatista
Guerra civila prorutta il 1847 tr. ils set chantuns cat.-cons. (Uri, Sviz, Silvania, Lucerna, Zug, Friburg e Vallais) e la maioritad dals chantuns lib. (Basilea-Citad, ils dus Appenzells e Neuchatel neutrals), tud. Sonderbundskrieg. Gia il 1832 eran s'unids ils chantuns regenerads d'ina vart ed ils conservativs da l'autra vart per garantir in a l'auter lur constituziuns. Ils onns sequents č il conflict sa confessiunalisą. La Lia separatista (numnada era Lia privata) č vegnida fundada il 1845 suenter che corps libers da franctiradurs avevan smanatschą ils chantuns cat.-conservativs. Ils 20-7-1847 ha la Dieta fed. declerą quella lia per illegala e decidģ ils 4 da nov. da la dissolver cun forza militara. Suenter la sperta victoria da las truppas fed., cumandadas dal general Guillaume Henri Dufour, č vegnģ fundą il Stadi fed. dal 1848. Era schuldads grischuns han cumbattģ sut Dufour cunter l'armada da la Lia separatista, cumandada dal general refurmą Johann Ulrich von Salis-Soglio. La plipart dals contingents grischuns, recrutads cun retard, n'č betg entrada en acziun, cun excepziun da duas cumpagnias da tiradurs spezialisads ch'han fatg part dals cumbats a Steinhausen/ZG e Gisikon/LU ils 23-11-1847. Numerus uffiziers superiurs dal Grischun han percunter participą activamain sco cumandants da l'armada fed., p.ex. il divisiunari Peter Ludwig Donatsch u il colonel Balthasar Bundi.
Da vart cat., en spezial da vart da la Surselva, eran vegnids tgirads durant la G. contacts illegals cun la Lia separatista ch'han maną il 1848 ad in process per tradiment da la patria, tr.a. cunter Gion Antoni Arpagaus da Sumvitg. Ils accusads čn vegnids sentenziads a plirs onns praschun, per prudientscha politica čn els dentant vegnids graziads gia paucs dis suenter la sentenzia.


Litteratura:
M. Valer, Der Anteil Graubündens am Sonderbundskrieg, 1915; I. Berther, "Pro deo et patria" [...], lic. Turitg, 1999.

Ivo Berther

lemma precedents Gueffier, EtienneGuerras lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :