Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Organisaziuns d'agid socialOrsa lemma sequent

Organisaziuns faschistas e nazistas
La partida faschista d'Italia e la partida nazista da la Germania avevan mobilisà lur burgais a l'exteriur en organisaziuns spezialas en ils onns 1920 e 1930. Organisaziuns tal. (Fascio dopo lavoro, Fascio femminile e Gioventù Italiana all'Estero) eran sa sviluppadas gia en il decurs dals onns 1920 a Tavau, Cuira, S. Murezzan, Scuol, Samedan e Poschiavo. Ellas vegnivan dirigidas da Roma tr.a. cun agid da «L'Adula», l'organ per ils irredentists (Irredentissem) e faschists en il Grischun (cumparì il 1913-35). Las organisaziuns faschistas tal. èn svanidas cun la capitulaziun da l'Italia il fan. 1943.
Ils naziunalsocialists tud. èn s'etablids en Svizra a partir dal 1931 tr.a. cun lur Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) sco era cun secziuns da la Hitler-Jugend, dal Bund Deutscher Mädel e da l'Arbeitsgemeinschaft der deutschen Frau im Ausland. Secziuns grischunas da talas organisaziuns han existì a Tavau, Cuira, Zuoz e S. Murezzan. Lur manader suprem, Wilhelm Gustloff, domicilià a Tavau, è vegnì assassinà da David Frankfurter il favr. 1936 (Affera Gustloff). Il chantun Grischun e la Confed. han alura schlià la centrala svizra da la NSDAP a Tavau. La perscrutaziun dal faschissem e naziunalsocialissem en il Grischun è anc en in stadi fitg elementar.


Litteratura:
W. Wolf, Faschismus in der Schweiz, 1969; M. Bundi, Bedrohung, Anpassung und Widerstand, 1996; T. Peterhans, Politische Säuberungen in Graubünden, en: BM, 2006, 307-42.

Adolf Collenberg

lemma precedents Organisaziuns d'agid socialOrsa lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :