Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Furter, OttoFusiuns da vischnancas lemma sequent

Furtga
Ils cumins sco purtaders da la suveranitad statala en il temp medieval tardiv han  procurā per atgnas furtgas. L'urden processual dal temp avant il 1851 preveseva trais lieus da processiun: il lieu da dretgira, il lieu da cussegliaziun e - sco ultima staziun - il lieu d'execuziun nua che la paina da mort vegniva exequida. Quest ultim lieu da processiun vegniva numnā il lieu da la furtga u simplamain la furtga. Las execuziuns publicas succedevan en general per intimidar la glieud. Furtgas vegnivan savens installadas sin plazzas publicas (p.ex. plazzas da martgā), o.t. en il cas d'execuziuns spectacularas. Cun la construcziun da furtgas da crap a partir dal 13./14. tsch. čn quellas alura daventadas per gronda part lieus fixs. Per esser bain vesaivlas dalunsch vegnivan ellas tschentadas sin collinas u sin spundas sur vias publicas. La plazza, circumdada d'in mir, era solitamain equipada cun la furtga, ina roda ed in pal per las differentas acziuns d'execuziun. Tenor la tradiziun locala exequia il medem boier (maister da giustia) tut las painas da mort (furtga, spada, tgierl, stgandler, euv.) en in u plirs lieus d'execuziun. Najentā vegniva en auas currentas.
Ina part da l'execuziun ritualisada era il viadi dals sentenziads dal lieu dal verdict a la furtga a pe u sin chars, accumpagnads d'in spiritual, dals derschaders e mussaders da dretg e dals uschen. gaumers (guardians), cun ils giurads ed il pievel che assistiva al spectacul. Ils executads restavan pendids per demonstraziun plirs dis a la furtga e vegnivan surlaschads als corvs. Las restanzas (ossa, tschendra e.a.) vegnivan sutterradas dal boier en vischinanza da la furtga. Las furtgas sco lieus da dischonur servivan era sco deposits da capiergnas.
Suenter l'aboliziun da la paina da mort en il 19. tsch. čn las furtgas vegnidas eliminadas, autras čn scrudadas. Oz regordan solitamain mo pli ils nums locals (Fuorcha/Müstair, Crest la Fuortga/Vuorz, Mot da la Fuortga/Beiva) a quels lieus d'execuziun. 
 


Litteratura:
P. Tuor, Co dertgavan nos babuns sur malfatgs?, en: Ischi, 9/1907, 135-53; DRG 6, 741 s.; HRG 4, 1061.

Anne-Marie Dubler

lemma precedents Furter, OttoFusiuns da vischnancas lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :