Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents Semadeni, JonSeminaris filantropins lemma sequent

Seminari scolastic
En il Grischun vegnivan instruids ils scolasts primars e las scolastas primaras al Seminari scolastic a Cuira, dapi il 1837 era a l'Institut evang. ad Aschera (Scolas medias), magistras da lavurs a maun dapi il 1895 a la Scola da dunnas dal Grischun. La fundaziun d'in Seminari scolastic era vegný discutÓ gia a la Dieta extraordinaria da las Lias dal 1794, il plan n'era dentant betg vegný realisÓ. La Scola chantunala evang. a Cuira e quella cat. a MustÚr (fundadas il 1804) n'avevan nagina partiziun da seminari. Il 1820 ha la Regenza decretÓ roms supplementars per futurs scolasts, senza dentant resguardar ni il rumantsch ni il talian. Quels mancan cumplettamain en ils plans d'instrucziun dal 1842 e dal 1846.
La Scola chantunala cat. Ŕ vegnida transferida il 1833 da S. Gliezi/Cuira a la claustra da MustÚr. LÓ Ŕ vegný manÓ, fin a la dischlocaziun a Cuira il 1842, ina partiziun da seminari cun in'instrucziun da rumantsch intensiva. Il 1850 Ŕn las duas scolas confessiunalas vegnidas fusiunadas, ed il 1852 ha lur successura, la Scola chant. paritetica, avert in'atgna partiziun da seminari cun in agen directur ed ina scola d'exercizi da sis classas (uschen. Musterschule). L'instrucziun da scolasts durava trais onns (a partir dal 1907 quatter onns) e terminava cun la patenta da scolast primar. Il 1879-95 han ins agiuntÓ in mez onn da scolaziun agricula. Ils seminarists rum. Ŕn vegnids integrads a Cuira en las classas tud. ed han giudý a partir dal 1860 in'instrucziun minimala mo en sursilvan resp. en ladin, dentant nagina en ils auters idioms. Il 1912 Ŕ vegnida surdada l'emprima patenta en talian, il 1925 l'emprima en rumantsch. Il 1929 ha la Regenza refusÓ, suenter ina lunga cuntraversa cun ils catolics, l'instrucziun en istorgia e pedagogia tenor confessiuns. Il 1963 Ŕ il Seminari scolastic vegný separÓ da la Scola chant. e dischlocÓ en las novas localitads al Plessurquai (fin il 2003) e dotÓ cun agens professers; la scolaziun Ŕ vegnida amplifitgada a trais onns seminari inferiur e dus onns seminari superiur.
Dal 1976-92 Ŕn vegnids instruids ils Ladins en il Preseminari lad. a Samedan. Il 2004 Ŕ vegnida emessa la davosa patenta tradiziunala. A partir dal 2003 vegnan ils scolasts e las scolastas instruids, suenter la maturitad, durant trais onns a la Scola auta da pedagogia dal Grischun a Cuira. Dumber da patentas: 1900 14 scolasts/0 scolastas; 1925 45/6; 1950 37/9; 1975 52/50; 2002 18/53.


Litteratura:
J. Michel, 150 Jahre BŘndner Kantonsschule Chur: 1804-1954, 1954, 143-57; 200 onns Scola chant. grischuna: 1804-2004, 2004.

Adolf Collenberg

lemma precedents Semadeni, JonSeminaris filantropins lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :