Logo und Banner  

Lexicon Istoric Retic (LIR)

Lemma
Chavazzin  

A
 B  C  D  E  F  G  H I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

stampa
lemma precedents ChatschaChaus feudals da la Lia Grischa lemma sequent

Chauma generala
Chauma naziunala dals lavurers svizzers dals 12 fin ils 14 da nov. 1918, provocada tras la miseria materiala da numerusas fam. da lavurers en consequenza da l'Emprima Guerra mundiala. L'appel a refurmas concerneva o.t. l'elecziun dal Cussegl naz. tenor proporz, il dretg da vuschar da las dunnas, l'emna da 48 uras ed in'assicuranza statala per vegls e malsauns. Ma la politica uffiziala ha tardivÓ da promover talas refurmas, e suenter ch'il stadi ha mobilisÓ truppas militaras per mantegnair l'urden a l'intern dal pajais ha il ComitÚ dad Olten, ina giunta dals lavurers svizzers, proclamÓ la chauma generala.
En il Grischun han lavurers da la VR e da las VFF, tipografs ed ina part dals manaschis privats, o.t. a Cuira ed a Tavau, suandÓ l'appel a la chauma. Ils chamaders Ŕn vegnids stigmatisads da la pressa burgaisa sco provocaturs e revoluziunaris. Gia ils 12-11-1918 ha la Regenza grischuna mobilisÓ la cumpagnia II/18 dal landsturm per "garantir la segirezza". Ils 14 da nov. ha il Cussegl grond relaschÓ ina resoluziun adressada al pievel grischun, en la quala el ha appellÓ ils lavurers da turnar a lur plazza da lavur, essend l'urden democratic periclitÓ. Il medem di Ŕn set lavurers e politichers vegnids mess en praschun a Cuira, tr.a. Christian Albert Hitz-Bay ed il secretari dals lavurers, Ernst Ottinger, ed a Tavau han ins arrestÓ l'advocat Moses Silberroth; els Ŕn dentant vegnids remess en libertad anc la saira, suenter massivas protestas d'ina gronda fulla da lavurers. La chauma Ŕ vegnida terminada ils 14 da nov. a mesanotg. Plirs lavurers participads han pers lur plazza. Ina tentativa da relaschar il plevon da la citad da Cuira, Paul Martig, ch'aveva simpatisÓ cun ils lavurers, ma appellÓ da renunziar a la violenza, n'ha betg gý success. Ils postulats dals lavurers Ŕn alura vegnids realisads successivamain.


Litteratura:
W. Gautschi, Der Landesstreik 1918, 1968 (1988│); M. Bundi, Arbeiterbewegung und Sozialdemokratie in GraubŘnden, 1981, 48-52; P. Aerne, "Eine Hetze gegen die Religi÷s-Sozialen"? - Der Landesstreik von 1918 in GraubŘnden und die religi÷s-sozialen Pfarrer, en: BM, 2007, 39-57.

Martin Bundi

lemma precedents ChatschaChaus feudals da la Lia Grischa lemma sequent

pagina precedenta


© HLS: Tuts dretgs d’autur da questa publicaziun electronica èn tar
il Historisches Lexikon der Schweiz, Berna. Per tut ils texts publitgads a moda
electronica valan las medemas reglas sco per la publicaziun stampada.





Redaktion HLS, Hirschengraben 11, Postfach, 3001 Bern, tel. +41 31 313 13 30, E-mail: :